بيان : اما بيان اثبات محدّد الجهات در طبيعيات اينكه مراد آنان از جهات دو جهت طبيعى : « علو مطلق و سفل مطلق » است كه از آن دو تعبير به فوق و تحت - يعنى بالا و پايين - مىشود . و مقصود آنان از سفل مطلق ، زمين و مركز آن است و مقصود از علو مطلق ، مقابل آن است كه فلك نهم است كه آن را جسم كل محيط بر عالم جسم و جسمانى مىدانند كه مركز كره زمين مركز آن است . فلك نهم را محدّد الجهات و فلك الافلاك و معدل النهار و فلك اطلس نيز گويند . بعد از اثبات دو جهت طبيعى ، چهار جهت ديگر نيز بر آن دو متفرع مىشوند كه مجموع را جهات ششگانه گويند . مثلا قامت شخص انسانى كه به نحو طبيعى ايستاده است ، شش جهت بالا و پايين و راست و چپ و پيش و پس از آن اعتبار مىشوند . محدّد به معنى تحديد و تعيين‌كننده است . و اثبات محدّد الجهات بدين سبب پيش آمده است كه اجسام ثقيل چون سنگ و گل مثلا به سوى زمين - يعنى پايين - مىآيند . و اجسام سخيف چون دود و بخار مثلا به سوى آسمان - يعنى بالا - مىروند . آيا زمين آنچه را از جنس خود او ثقيل است به سوى خود مىكشد ، و آنچه را خفيف است به سمت مقابلش دفع مىكند ؟ و يا اين‌كه چون زمين هر چه را كه ثقيل است به سوى خود مىكشد ، لازمهء اين جاذبه اين است كه قهرا اشياء خفيفه به سوى بالا دفع شوند ؟ و يا جسم خاصّى به نام آسمان و فلك و محدّد الجهات هر چه را كه سبك است به سوى خود مىكشاند ، و هر چه را كه سنگين است به سوى مركزش كه مركز زمين و سفل مطلق است پرت مىكند ؟ هر يك از اين آراء ياد شده را قائلى است .